Drie mannen. Drie flessen. Eén stad. En het aperitief dat de wereld veranderde.
Turijn is de geboorteplaats van vermouth en het hart van de Italiaanse aperitivo-cultuur. Hier ontstonden de drie iconische merken Carpano, Martini en Cinzano — Samen vormen ze het verhaal van vermouth di Torino — een traditie die uitgroeide tot een wereldwijd icoon van Italiaanse levenskunst.
Carpano — de uitvinder
1786 · PIAZZA CASTELLO · TURIJN
In een klein drankenwinkeltje op de Piazza Castello, recht tegenover het Koninklijk Paleis, experimenteerde Antonio Benedetto Carpano met kruiden en Italiaanse wijnen. Na jaren van studie als herbalist vond hij zijn formule: meer dan dertig aromatische kruiden, gecombineerd met de witte moscato uit Canelli. Hij noemde het drankje vermuth — en stuurde een kist naar koning Vittorio Amedeo III. De koning was meteen verkocht. Het Koninklijk Huis adopteerde het als hofdrank.
Carpano had het bedacht als een damesdrankje — voor wie de zware rode wijnen van Piemonte te machtig waren. Maar de vermouth bleek zo populair dat zijn winkeltje al snel 24 uur per dag open moest blijven. Van arbeiders tot edelen, van de ochtend tot diep in de nacht — Turijn was verslaafd. In de tweede helft van de 19e eeuw was de Carpano-vermouth het aperitief bij uitstek voor alle lagen van de bevolking.
In 1898 verhuisde Carpano naar een grote fabriek buiten het centrum. Dat pand, op Via Nizza 230, is vandaag de dag de thuisbasis van de eerste Eataly ter wereld. Het Museo Carpano binnen in Eataly vertelt het volledige verhaal — inclusief de zes reukstations met de belangrijkste kruiden uit het originele recept. Momenteel produceert Carpano nog steeds meer dan een miljoen flessen per jaar.
“geschiedenis van aperitivo in Piemonte”
Martini — de verovearaar
1863 · PESSIONE · VLAKBIJ TURIJN
Een slimme zakenman en een meesterblender met een neus voor kruiden. Alessandro Martini en Luigi Rossi namen een wijn- en drankendistilleerderij over in Pessione — strategisch gelegen tussen de wijngaarden van Piemonte en de botanische rijkdom van de Alpen. De ideale plek voor een vermoutproducent die groot wilde denken.
En groot dachten ze. Terwijl de binnenlandse markt moeizaam liep, richtten Martini & Rossi hun blik op het buitenland. Met succes — zo’n groot succes dat ze een eigen spoorlijn bouwden om de export te vergemakkelijken. Het Huis van Savoye raakte zo verslingerd aan hun vermouth dat koning Vittorio Emanuele hen toestemming gaf het koninklijk wapen op het etiket te plaatsen. Een felbegeerde eer, en meteen de beste reclame die een merk zich kon wensen.
Bezoek het Martini Museum in Pessione — rondleidingen, de geschiedenis van de vermouth en het mixen van je eigen cocktail. www.martini.com
Cinzano — de verleider
1757 · VIA DORA GRASSA · TURIJN
De broers Giovanni Giacomo en Carlo Stefano Cinzano begonnen hun avontuur in 1757 in een kleine bottega op de Via Dora Grassa — nu de Via Garibaldi. Een geheim recept van 35 Alpine kruiden: marjolein, tijm, alsem, kaneel, kruidnagel. Al in 1776 waren ze officiële leveranciers van het Huis van Savoye. En zelfs Casanova was fan.
In 1830 trokken ze met een nieuwe generatie naar de wijnheuvels boven Alba en begonnen ze ook met de productie van spumante — de Italiaanse versie van champagne. Wat volgde was een campagne die zijn tijd ver vooruit was: in 1884 gratis proeverijen, koninklijke onderscheidingen op het etiket, luxueuze nieuwe verpakkingen. En in 1913 hingen ze in Parijs de allereerste neonreclame op een dak — voor Cinzano. Drie eeuwen passie. Nog steeds niet uitgedoofd.
Drie namen. Één stad. En het drankje dat begon als een damesaperitief en uitgroeide tot het symbool van de Italiaanse levenskunst. Proef ze alle drie. In Turijn. Waar het hoort.
Vandaag de dag blijft Turijn dé stad van de vermouth en aperitivo-cultuur. Een bezoek aan de stad is niet compleet zonder een glas in de hand.
Piemonte begint bij Borgo Vallone… ontdek, proef en geniet.
